Święto patronki kolejarzy - Aktualności - Kolejowe Podlasie

Samo imię Katarzyna wywodzi się z języka greckiego, gdzie przymiotnik katharós oznacza czysty, bez skazy. Katarzyna Aleksandryjska żyła na przełomie III i IV wieku, była arystokratką, wszechstronnie wykształconą i uzdolnioną. Liczne starania mężczyzn, pragnących poślubić Katarzynę spełzy na niczym. Przyszła święta postanowiła złożyć śluby dozgonnej czystości. Zaś jej wiara chrześciajańska przyniosła jej męczeńską śmierć. Ówczesny Egipt znajdujący się pod panowaniem cesarza rzymskiego Makcenszuja był miejscem licznych prześladowań chrześcijan. Święta Katarzyna wskazując na ówczesnego cesarza jako źródło wszelkich prześladowań, naraziła się na uwięzienie, tortury a w ostateczności śmierć. Według legendy Katarzyna więziona w celi karmiona była przez przylatującego tam gołębia. To w tym czasie objawić się miał jej Jezus Chrystus. Najbardziej dotkliwa formą tortur dla Katarzyny miało być łamanie kości kołem. Gdy to rozpadło się spowodowało nawrócenie dwustu rzymskich żołnierzy. Koło miało być narzędziem tortur pojawa się w wielu dziełach sztuki poświęconej tej świętej. Na obrazie Michaleango Mersi da Caravaggio widać Katarzynę, a za nią częściowo złamane koło. Na innych obrazach czy figurach tematyka zniszczonego koła również się pojawia. Nawróceni żołnierze zostają ścięci. Podobny los spotyka również mającą wówczas osiemnaście lat Katarzynę. Inna legenda głosi o cudownym przeniesieniu jej ciała przez zastęp aniołów na górę Synaj, gdzie znajduje się sanktuarium i klasztor świętej. Pierwszym znakiem oddziaływania świętej było wydanie przez Konstantyna Wielkiego, następcy cesarza Maksencjusza dekretu o wprowadzeniu swobód religijnych. Kult świętej w obrządku katolickim obchodzony jest 25 listopada, zaś w prawosławnym 24 listopada i 7 grudnia. Ta ostatnia data jest według kalendarza gregoriańskiego.

Skąd zatem wziął się kult świętej, jako patronki polskich kolejarzy? Rodzący się w 1867 roku pomysł budowy kolei żelaznej miał wielu swoich oponentów. Nowinka techniczna w swoim przebiegu miała mijać Mysłowice. Tamtejszy ksiądz, proboszcz niewielkiej parafii miał powiedzieć, że skoro święta nie zginęła pod kołem tortur to jej cudowna moc uchroni wszystkich korzystających z pojazdów poruszających się a żelaznych drogach. Miejscowi kolejarze zakładając w 1851 roku swój pierwszy związek zawodowy obierają sobie za patronkę Święta Katarzynę z Aleksandrii. Warto podkreślić, że święta Katarzyna Aleksandryjska była niejedyną patronką kolejarzy polskich. Na Śląsku Pruskim czczona była również święta Barbara, patronka górników. Za patronkę obrany był również wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, na kresach obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej. Niemniej kult świętej Katarzyny przetrwał do dziś, o czym świadczą liczne przykłady. Wizerunek tej świętej pojawia się zatem na wielu sztandarach kolejowych. Budowane były mniejsze lub większe kapliczki oraz inne miejsca kultu. Na uwagę zasługuje kaplica w sanktuarium w Kałkowie-Godowie koło Starachowic w województwie świętokrzyskim. Tamtejszy ołtarz tworzy niewielki kozioł oporowy, fragment torów o prześwicie 1000 mm, a na nim zestaw kołowy z wąskotorowego parowozu. Nad całością góruje postać świętej Katarzyny Aleksandryjskiej trzymającej w prawej ręce złamane koło, a w lewej miecz. Niewielka figura świętej znajduje się na peronie trzecim dworca Wrocław Główny. Trzy kamienne płyty ustawione na kształt krzyża. Napis o treści: „Święta Katarzyno wspieraj kolejarzy i miej w opiece podróżnych”. Corocznie wartę honorową pod figurą w czasie uroczystości wystawia Straż Ochrony Kolei. Podobny pomnik stoi na stacji... Święta Katarzyna w województwie dolnośląskim. Z węzłowej stacji odprawiane są pociągi w kierunku Medyki, Zgorzelca, Wrocławia Głównego i Wrocławia Kuźnik.

25 listopada to okazja do składania wielu życzeń kolejarzom. W tym dniu odbywają się liczne spotkania, uroczystości, msze święte. Tradycją stały się spotkania prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z przedstawicielami kolejarzy, ministerstwa infrastruktury (od tego roku ponownie pod nazwą ministerstwa transportu) oraz urzędów i jednostek przyczyniających się do rozwoju polskiego kolejnictwa.

Święta Katarzyna pojawia się również w polskiej heraldyce. Herby takim miast jak Działdowo, Dzierzgoń, Nowy Targ, Tyczyn posiadają postać świętej. Jedynie w herbie Tyczyna święta nie występuje z drewnianym kołem. Wspomniana powyżej miejscowość Święta Katarzyna, która do końca 2009roku miała w herbie koło i miecz. Od 2010 roku przeniesienie siedziby gminy do Siechnic spowodowało, że zmienił się również herb.

Święta Katarzyno: wspieraj kolejarzy i miej w opiece podróżnych
figurka świętej - patronki kolejarzy na peronie stacji Wrocław Główny
fotografia z okładki dwutygodnika "Wolna droga" nr 24/2008